Zaginieni żołnierze Września. Skąd pochodzili?

Historyk dr Jarosław Tuliszka nie ustaje w próbach ustalenia bliskich dwóch żołnierzy, obrońców Wybrzeża, poległych we wrześniu 1939 roku. Ludzie ci wiele lat byli uznawani za zaginionych. Ich losy udało się odkryć badaczowi w 2020 roku.

zaginieni żołnierze września. skąd pochodzili?

Zaginieni żołnierze Września. Skąd pochodzili?

To historia jest pełnym emocji przykładem tragizmu wojennych losów Polaków z Pomorza. Główne role grają w niej dr Jarosław Tuliszka, pomorski historyk oraz trzej polscy żołnierze: Franciszek Grubba, Stanisław Karbowniczek i Brunon Lubecki.

Grubba, Lubecki i Karbowniczek zostali zmobilizowani w ostatnich dniach sierpnia 1939 roku i trafili do oddziałów, które miały za zadanie bronić Wybrzeża - III Gdyńskiego Batalionu Obrony Narodowej oraz 2 Morskiego Pułku Strzelców. Po niemieckiej inwazji wzięli udział w walkach. Przez lata ich los był nieznany, nie wrócili do domów, nie było informacji o miejscu ich pobytu, czy trafili do niewoli lub o miejscu ich śmierci i grobach. W polskich rejestrach widnieli jako zaginieni.

Odnalezieni

W 2020 roku, przypadkowo, na ślad trzech polskich żołnierzy trafił dr Jarosław Tuliszka, pomorski historyk. Przy okazji zupełnie innych badań natrafił na adnotacje o trzech polskich żołnierzach w słupskim archiwum. Zapisy zachowały się w niemieckiej dokumentacji Urzędu Stanu Cywilnego ówczesnego Stolp. Zawierały one dane personalne, miejsce zamieszkania, datę przyjęcia do szpitala, wyznanie, a także listę ran, datę i przyczynę śmierci.

- Ci trzej żołnierze, najprawdopodobniej zostali ranni w czasie walk i zabrani przez żołnierzy niemieckich z pola bitwy i dostali się do niewoli. Udzielono im pomocy medycznej, ale zmarli w szpitalu – tłumaczył jesienią 2020 roku Jarosław Tuliszka w rozmowie z „Dziennikiem Bałtyckim”.

Żołnierze zostali pochowani na słupskim cmentarzu, ale ich groby nie przetrwały – z czasem zostały zlikwidowane. Oprócz danych w archiwach, nie było po nich śladu.

Co ważne, po artykule o losach trzech, polskich obrońców Wybrzeża z września 1939 r. do redakcji zgłosili się bliscy Brunona Lubeckiego, pochodzącego z Sikorzyna w powiecie kartuskim, zmobilizowanego, 33-letniego rezerwisty, jak się potem okazało, rolnika, ojca piątki dzieci.

- Próbowaliśmy dziadka odnaleźć, zjeździliśmy liczne cmentarze. Trwało to wiele lat i ta sprawa budziła w naszej rodzinie wielkie emocje – mówił Ryszard Kleinszmidt, wnuk Brunona Lubeckiego. - Po walkach w 1939 r. do mojej babci dotarły jedynie zdawkowe informacje o losie dziadka Brunona. Jeden z żołnierzy przekazał, że widział go rannego. To były nasze ostatnie i jedyne informacje o dziadku.

Poszukiwania dr. Tuliszki pozwoliły ustalić biogram i losy Brunona Lubeckiego. Jednak bliscy Franciszka Grubby i Stanisława Karbowniczka nie zgłosili się do dziś. Jarosław Tuliszka nie ustaje w poszukiwaniach dalszych informacji o tych ludziach – miejscu urodzenia, bliskich, przedwojennych losach.

Co z pozostałymi?

Zapisy w niemieckich dokumentach odnalezionych w słupskim archiwum wskazywały, że miejscem zamieszkania Stanisława Karbowniczka był „Rinczew w Polsce” a Franciszka Grubby „Abbau Lebenow w Polsce”. W przypadku Brunona Lubeckiego zapis mówił o miejscowości „Sikorshyn” co pogrywało się z Sikorzynem, z którego rzeczywiście pochodził polski żołnierz. Jarosław Tuliszka m.in. za pośrednictwem Archiwum Państwowego w Gdańsku próbował ustalić rzeczywiste nazwy miejscowości, z których pochodzili Grubba i Karbowniczek. Tu jednak poszukiwania okazały się nieskuteczne. Archiwiści nie odnaleźli dokumentów metrykalnych tych dwóch żołnierzy, ani nie ustalili polskich nazw miejscowości zapisanych w niemieckich adnotacjach.

- Tą drogą nie udało się ustalić o jakie miejscowości chodziło – mówi Jarosław Tuliszka. - Niemniej mam przeświadczenie, że nazwy „Rinczew” i „Abbau Lebenow” są przekształconymi przez Niemców nazwami polskich miejscowości, które podali im ci ranni żołnierze. Z kolei, że to miejscowości pomorskie wskazuje przydział mobilizacyjny – choć do Morskich Pułków Strzelców można było powoływać mieszkańców całej Polski, to z reguły w większości służyli w nich mieszkańcy Pomorza. Natomiast w skład Batalionów Obrony Narodowej wchodzili właściwie tylko miejscowi.

Nazwy miejscowości to, zdaniem naszego rozmówcy, mógłby być klucz do pełnej identyfikacji dwóch żołnierzy: ustalenia ich rodzin, zawodu i przywrócenia pamięci o nich.

- Liczę na podobny przypadek, jaki miał miejsce w przypadku historii Brunona Lubeckiego, że może ktoś z rodzin Stanisława Karbowniczka czy Franciszka Grubby lub kogoś, kto ich znał, przeczyta artykuł o moich poszukiwaniach i pomoże w pełnej identyfikacji poległych obrońców Wybrzeża – podkreśla Jarosław Tuliszka.

Jesteśmy na Google News. Dołącz do nas i śledź "Dziennik Bałtycki" codziennie. Obserwuj dziennikbaltycki.pl!

OTHER NEWS

5 hrs ago

Rosyjska broń na satelicie. Amerykański generał potwierdza

5 hrs ago

Nieoczekiwane wieści z frontu. Ukraińcy zatrzymali rosyjską falę

5 hrs ago

Jacek Nizinkiewicz: Dlaczego PiS chce ukryć problemy, których lawinowo przybywa

5 hrs ago

Ożywienie w Rosji. "Agresywnie odbudowała siły"

5 hrs ago

Zgłosił się do szpitala. Przeszukano mu bagaż

5 hrs ago

Kobieta i jej córki w wieku 1,5 oraz 4,5 lat zostały zamordowane. Szokujące ustalenia

5 hrs ago

Polska - USA: Transmisja. Gdzie obejrzeć mecz Ligi Narodów siatkarzy?

5 hrs ago

Jak zwracać się do teściów? "Broń Boże Mamo. Mama jest tylko jedna"

5 hrs ago

Spódnica z wyprzedaży w Reserved to trendowa opcja nie tylko na co dzień. Stylowo też w HM, Mohito

5 hrs ago

Strój na zakończenie roku. Biała bluzka i ciemny dół to klasyka. W Sinsay, H&M i Pepco są promocje

5 hrs ago

Mówili o nim "polski Messi". Miał mieć wszystko. Za chwilę zostanie z niczym

5 hrs ago

Kolejne zwolnienia grupowe. Znana sieć hipermarketów zamyka sklepy. Ruszyła wyprzedaż towaru

5 hrs ago

Autobusów z dieslami nie będzie. Nie mają szans na spełnienie norm

5 hrs ago

Satanistyczny symbol na portrecie Karola III. Internauci wskazują kolejne

5 hrs ago

Przycinanie pomidorów. Dowiedz się, dlaczego trzeba obrywać „wilki” i jak to robić

5 hrs ago

Gorzkie słowa Dudy po przemówieniu wicepremiera

5 hrs ago

Często jest w naszym ogrodzie. Lepiej nie dotykać tej rośliny

6 hrs ago

Mężczyźni o tych imionach są najgorszymi mężami. Jakie imiona znalazły się na liście? Ezoterycy wskazują dokładne cechy charakteru!

6 hrs ago

Wielka niespodzianka w kadrze Anglii na Euro 2024. "To trudna decyzja"

6 hrs ago

Polska podzielona na pół. Te regiony czeka pogodowy armagedon. "Jeśli możesz, zostań w domu"

6 hrs ago

Action rozpieszcza klientów, już się zaczęło. Sieć wyprzedaje towar za grosze

6 hrs ago

Propagandziści Aleksandra Łukaszenki cytują Donalda Tuska. Mówią o minach na granicy

6 hrs ago

Trybunał Konstytucyjny legalizuje wybory kopertowe. Co oznacza ten wyrok

6 hrs ago

Waloryzacja emerytur 2025 - mamy wyliczenia na rękę po zmianach. 200-300 złotych "do przodu" [22.05.24]

6 hrs ago

Nowa KRS nie zostawia suchej nitki na kandydacie Bodnara na dyrektora KSSiP

6 hrs ago

Te osoby armia wezwie na ćwiczenia. Ujawniono nową listę

6 hrs ago

Trzy kraje nad morzem w dwie godziny. Nowa linia kolejowa będzie prawdziwym hitem

6 hrs ago

Marysia poznała w "Sanatorium miłości" bratnią duszę. Spotkali się po programie

6 hrs ago

Awantura na komisji śledczej. Morawiecki nie wytrzymał!

6 hrs ago

Dorota Zawadzka w szpitalu. "Płaczę i nie radzę sobie z emocjami"

6 hrs ago

Wydali setki milionów na broń. Nigdy nie przeszła testów

6 hrs ago

Realme wprowadza na polski rynek „bohaterów wydajności” - nowe smartfony z serii realme 12 5G

6 hrs ago

Katarzyna Chrzanowska o tym, że była w śpiączce. "Przebudziłam się po dwóch miesiącach"

6 hrs ago

Tak mieszkają Magdalena Boczarska i Mateusz Banasiuk. Wnętrze robi wrażenie

6 hrs ago

Burza po meczu o mistrzostwo. Klub złożył protest. "Cała Polska widziała"

6 hrs ago

39-latka urodziła 11 dzieci, kolejne jest w drodze. "Ludzie zakładają, że są brudne i rozbrykane"

6 hrs ago

Zaskakująca decyzja. Mistrz olimpijski opuszcza PlusLigę

6 hrs ago

Sto lat temu Polacy tak nazywali córki. Imię znowu bije rekordy

6 hrs ago

Wystarczy 15 minut. Sucha skóra zejdzie płatami

6 hrs ago

Wachowicz pokazała 23-letnią córkę. Podobna do mamy? Też pracuje w zawodzie. "Ma do tego smykałkę"

Kênh khám phá trải nghiệm của giới trẻ, thế giới du lịch